Prawo po ludzku. Co zmieniło się w maju 2026 roku?

Maj 2026 roku przyniósł kilka zmian prawnych, które mogą być bezpośrednio odczuwalne przez bardzo szerokie grupy obywateli. Dla pracowników sektora prywatnego najważniejszą zmianą było rozpoczęcie stosowania nowych zasad ustalania stażu pracy, pozwalających uwzględniać m.in. wcześniejsze prowadzenie działalności gospodarczej czy pracę na zleceniu. Pacjentek dotyczy natomiast nowy standard organizacyjny opieki okołoporodowej, a wszystkich korzystających z sieci wodociągowych – rozpoczęcie dużej reformy dotyczącej bezpieczeństwa i jakości wody przeznaczonej do spożycia.

Maj był również istotnym miesiącem dla rolników. Zmieniły się zasady działania Funduszu Ochrony Rolnictwa, w tym terminy składania wniosków i limit pomocy dla grup producentów. W finansach publicznych weszła w życie obszerna ustawa zmieniająca kilkanaście ustaw sektorowych, a przedsiębiorstwa o strategicznym znaczeniu dla gospodarki otrzymały nowe możliwości wsparcia za pośrednictwem Agencji Rozwoju Przemysłu. Nadal utrzymywano również czasowe preferencje podatkowe dotyczące paliw.

Istotne zmiany pojawiły się również w prawie lokalnym. Od 1 maja funkcjonuje nowa Śródmiejska Strefa Płatnego Parkowania w Sopocie, a 26 maja wszedł w życie plan ogólny miasta Gdyni – nowy, mający rangę aktu prawa miejscowego podstawowy dokument planistyczny miasta. Pod koniec miesiąca Rada Miasta Gdańska przyjęła z kolei pakiet uchwał dotyczących m.in. transportu publicznego, nowych żłobków, środków PFRON oraz nazewnictwa przestrzeni miejskiej.

Tak jak w poprzednich zestawieniach nie próbujemy opisywać wyłącznie tego, co w danym miesiącu opublikowano w Dzienniku Ustaw. Interesuje nas przede wszystkim to, co rzeczywiście zaczęło zmieniać sytuację prawną obywatela, pracownika, przedsiębiorcy albo mieszkańca.

Patrzymy więc na datę wejścia przepisów w życie albo rozpoczęcia ich stosowania, a nie tylko na dzień uchwalenia lub ogłoszenia aktu. Z tego powodu osobno wskazujemy ustawy i rozporządzenia opublikowane w maju, których skutki pojawiły się dopiero w czerwcu, listopadzie albo nawet w 2027 roku.

⭐ Najważniejsze zmiany

⚖️ Staż pracy – zlecenie i działalność gospodarcza zaczęły liczyć się także w firmach prywatnych

Obowiązuje u pracodawców spoza sektora finansów publicznych od: 1 maja 2026 r.

Od 1 maja nowe zasady ustalania stażu pracy zaczęły być stosowane również przez przedsiębiorców, fundacje, stowarzyszenia i innych pracodawców spoza sektora finansów publicznych. W sektorze publicznym regulacja obowiązywała już od 1 stycznia.

Do okresu zatrudnienia, od którego zależą określone uprawnienia pracownicze, mogą być obecnie wliczane m.in. udokumentowane okresy:

Nie dotyczy to natomiast umowy o dzieło. Sam fakt wykonywania wcześniej pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej nie wystarcza więc do zaliczenia każdego takiego okresu do stażu. Państwowa Inspekcja Pracy wyraźnie wskazuje, że umowa o dzieło nie została objęta nową regulacją.

Co to oznacza w praktyce? Dłuższy staż może wpływać przede wszystkim na wymiar urlopu wypoczynkowego – pracownik, który dzięki doliczeniu wcześniejszych okresów przekroczy 10 lat stażu urlopowego, może przejść z 20 do 26 dni urlopu rocznie.

W określonych sytuacjach zmiana może wpływać również na długość okresu wypowiedzenia, odprawy, dodatki stażowe czy nagrody jubileuszowe – o ile dane świadczenie rzeczywiście zależy od stażu pracy. Nie oznacza to jednak wprowadzenia powszechnej „premii jubileuszowej” dla wszystkich zatrudnionych w sektorze prywatnym.

Ważne jest także rozróżnienie stażu ogólnego i zakładowego. Zlecenie wykonywane wcześniej dla innego podmiotu może zwiększyć staż urlopowy, ale co do zasady nie zwiększy stażu zakładowego potrzebnego do określenia długości wypowiedzenia u obecnego pracodawcy.

Zmiana nie dotyczy stażu emerytalnego i nie zmienia sposobu obliczania prawa do emerytury. Nie ustanawia także nowych składek ZUS od umów tylko dlatego, że okresy ich wykonywania zaczęły być uwzględniane w stażu pracy.

Podstawa prawna: ustawa z dnia 26 września 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2025 r. poz. 1423), w szczególności wprowadzony art. 302¹ Kodeksu pracy oraz przepisy przejściowe ustawy, zgodnie z którymi u pracodawców niebędących jednostkami sektora finansów publicznych nowe rozwiązania stosuje się od 1 maja 2026 r.


🤰 Nowy standard opieki okołoporodowej

Obowiązuje od: 7 maja 2026 r.

7 maja wszedł w życie znowelizowany standard organizacyjny opieki okołoporodowej. Obejmuje on organizację opieki nad kobietą w ciąży, podczas porodu i połogu oraz nad noworodkiem.

Zmiany obejmują m.in. edukację przedporodową już od momentu stwierdzenia ciąży, zasady prowadzenia badań i konsultacji, przygotowanie kobiety i osoby bliskiej do opieki nad noworodkiem, wspieranie karmienia piersią oraz organizację opieki po porodzie.

Standard wzmacnia również znaczenie poszanowania decyzji i potrzeb pacjentki. Uwzględnia sytuacje szczególne, takie jak poronienie, urodzenie dziecka martwego lub ciężko chorego, oraz potrzebę zapewnienia dostępności świadczeń kobietom ze szczególnymi potrzebami.

Co to oznacza w praktyce? Szpital albo inny podmiot udzielający świadczeń okołoporodowych musi organizować opiekę zgodnie z jednolitym standardem określonym przez ministra. Dla pacjentki oznacza to bardziej konkretne minimum dotyczące nie tylko samych procedur medycznych, ale również informacji, komfortu, sposobu komunikacji i poszanowania jej praw.

Nie wszystkie rozwiązania są całkowicie nowe – część wcześniejszych zasad została rozszerzona lub doprecyzowana.

Podstawa prawna: rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 października 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1525), wydane na podstawie art. 22 ust. 5 ustawy o działalności leczniczej.


💧 Nowe zasady bezpieczeństwa wody przeznaczonej do spożycia

Obowiązuje zasadniczo od: 21 maja 2026 r.

21 maja weszła w życie obszerna nowelizacja przepisów o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.

Reforma dostosowuje polskie przepisy do nowych wymogów unijnych dotyczących jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Jednym z podstawowych założeń jest przejście do bardziej kompleksowego systemu zarządzania ryzykiem – od obszaru zasilania ujęcia wody, poprzez jej pobór, uzdatnianie i dystrybucję, aż po instalacje wodociągowe u odbiorców.

Zmiany dotyczą także monitorowania jakości wody, obowiązków informacyjnych, materiałów i substancji mających kontakt z wodą oraz działań zmierzających do ograniczenia strat wody.

Co to oznacza w praktyce? Dla mieszkańca podstawowe znaczenie ma zwiększenie nacisku na kontrolę jakości i bezpieczeństwa wody w całym systemie dostaw. Dla przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych, samorządów i inspekcji sanitarnej oznacza to natomiast nowe lub rozszerzone obowiązki dotyczące oceny ryzyka, monitoringu i przekazywania informacji.

Podstawa prawna: ustawa z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 605), obowiązująca od 21 maja 2026 r.


🌾 Fundusz Ochrony Rolnictwa – drugi nabór i większe wsparcie dla grup producentów

Obowiązuje od: 13 maja 2026 r.

Zmieniły się zasady działania Funduszu Ochrony Rolnictwa. Fundusz służy przede wszystkim ochronie producentów rolnych w sytuacji, w której sprzedali produkty rolne podmiotowi skupującemu, a ten stał się niewypłacalny i nie zapłacił za dostarczony towar.

Od maja wprowadzono dwa terminy składania wniosków o rekompensatę:

Dodatkowo maksymalna wartość pomocy dla określonych grup producentów, organizacji producentów i spółdzielni rolniczych została podwyższona z równowartości 50 tys. euro do 300 tys. euro w okresie trzech lat.

Nowelizacja zrezygnowała również z wymierzania kary pieniężnej za nieterminowe złożenie przez podmiot skupujący rocznej deklaracji dotyczącej wpłat na Fundusz.

Co to oznacza w praktyce? Rolnik, który nie otrzymał pieniędzy od niewypłacalnego skupu, ma więcej możliwości czasowych na złożenie wniosku. Wyższy limit 300 tys. euro dotyczy jednak grup producentów i określonych podmiotów zbiorowych – nie należy przedstawiać go jako nowego powszechnego limitu rekompensaty dla każdego indywidualnego rolnika.

Nie jest to również ogólny program rekompensat za suszę czy ptasią grypę. Podstawowym zdarzeniem uruchamiającym mechanizm FOR jest nieotrzymanie zapłaty od niewypłacalnego podmiotu skupującego.

Podstawa prawna: ustawa z dnia 17 kwietnia 2026 r. o zmianie ustawy o Funduszu Ochrony Rolnictwa (Dz.U. z 2026 r. poz. 632), obowiązująca od 13 maja 2026 r.


🏛️ Finanse publiczne – duży pakiet zmian dotyczących funduszy i środków publicznych

Obowiązuje od: 27 maja 2026 r.

27 maja weszła w życie ustawa zmieniająca ustawę o finansach publicznych oraz 17 innych ustaw.

Zakres zmian jest bardzo szeroki i obejmuje m.in. zagadnienia związane z gospodarowaniem środkami publicznymi, poręczeniami i gwarancjami Skarbu Państwa, Bankiem Gospodarstwa Krajowego, Funduszem Kolejowym, Rządowym Funduszem Rozwoju Dróg, Funduszem Polskiej Nauki, ochroną środowiska, termomodernizacją, żeglugą śródlądową, szkolnictwem wyższym oraz instrumentami finansowymi państwa.

Nie jest natomiast prawidłowe sprowadzanie tej ustawy do powołania jednego nowego programu „Polski Ład 2.0” albo twierdzenie, że od 27 maja obywatele automatycznie uzyskali nowe dopłaty mieszkaniowe czy podatkowe. Ustawa ma przede wszystkim charakter systemowy i porządkujący sposób finansowania szeregu już istniejących mechanizmów i funduszy.

Co to oznacza w praktyce? Najbardziej bezpośrednie skutki dotyczą administracji publicznej, BGK, państwowych funduszy oraz instytucji realizujących programy finansowane ze środków publicznych.

Dla obywatela albo przedsiębiorcy wpływ jest najczęściej pośredni – poprzez sposób finansowania konkretnych programów transportowych, naukowych, mieszkaniowych, środowiskowych czy infrastrukturalnych.

Podstawa prawna: ustawa z dnia 17 kwietnia 2026 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 635), obowiązująca od 27 maja 2026 r.


🚫 Ochrona międzynarodowa – przedłużono ograniczenie na granicy z Białorusią

Rozporządzenie obowiązuje od: 20 maja 2026 r.
Kolejny 60-dniowy okres ograniczenia rozpoczął się: 21 maja 2026 r.

Rada Ministrów ponownie przedłużyła czasowe ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej.

Trzeba doprecyzować, że ograniczenie nie jest związane z granicą ukraińską. Dotyczy sytuacji na granicy państwowej z Republiką Białorusi i stanowi kontynuację mechanizmu wprowadzonego wcześniej na podstawie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.

Nie oznacza ono również całkowitego i bezwarunkowego „wyłączenia prawa do azylu” dla każdego cudzoziemca. Ustawa przewiduje określone wyjątki i przypadki, w których wniosek powinien zostać przyjęty.

Co to oznacza w praktyce? Straż Graniczna nadal stosuje szczególny reżim dotyczący przyjmowania wniosków o ochronę międzynarodową na objętym ograniczeniem odcinku granicy. Dla cudzoziemca możliwość skutecznego złożenia wniosku zależy także od tego, czy zachodzi jeden z wyjątków wskazanych w ustawie.

Podstawa prawna: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 maja 2026 r. w sprawie przedłużenia czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (Dz.U. z 2026 r. poz. 660), wydane na podstawie art. 33a ust. 5 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.


⛽ VAT i akcyza na paliwa – preferencje ponownie przedłużone

Zmiany obowiązywały etapami w maju 2026 r.; pod koniec miesiąca preferencje przedłużono do 15 czerwca 2026 r.

W maju dwukrotnie przesuwano końcowy termin stosowania czasowo obniżonych obciążeń podatkowych dotyczących paliw.

W zakresie VAT chodzi o 8% stawkę dotyczącą określonych paliw silnikowych – m.in. benzyn i oleju napędowego – a nie o 5% VAT na pieczywo, mleko czy podstawowe produkty spożywcze.

13 maja termin stosowania preferencji VAT przedłużono do 31 maja, a 27 maja – do 15 czerwca. Analogicznie przedłużano obniżone stawki podatku akcyzowego.

Co to oznacza w praktyce? Dla kierowcy oznaczało przede wszystkim dalsze funkcjonowanie czasowo zmniejszonego obciążenia podatkowego zawartego w cenie paliwa.

Nie należy jednak zakładać, że zmiana podatku przekłada się automatycznie w identycznej wysokości na cenę na stacji. Cena paliwa zależy także od ceny surowca, kursu walut, kosztów transportu i marż.

Podstawa prawna: rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 13 maja 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie obniżonych stawek podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2026 r. poz. 642); rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 27 maja 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie obniżonych stawek podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2026 r. poz. 699); rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 12 maja i 27 maja 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego na niektóre paliwa silnikowe (Dz.U. z 2026 r. poz. 641 i 698).


🏠 Najem krótkoterminowy – rozpoczęto stosowanie nowych przepisów unijnych

Stosowane od: 20 maja 2026 r.

20 maja rozpoczęto stosowanie unijnego rozporządzenia dotyczącego gromadzenia i udostępniania danych o usługach krótkoterminowego najmu lokali mieszkalnych.

Regulacja określa zasady dotyczące procedur rejestracyjnych, numerów rejestracyjnych oraz przekazywania przez internetowe platformy pośredniczące danych właściwym organom.

Nie oznacza to jednak, że samo rozporządzenie UE stworzyło 20 maja jeden obowiązkowy ogólnopolski rejestr wszystkich mieszkań wynajmowanych krótkoterminowo. Określa ono przede wszystkim wspólne wymagania dotyczące systemów rejestracji i wymiany danych.

Co to oznacza w praktyce? Właściciel oferujący lokal poprzez platformę internetową powinien uwzględniać nie tylko regulamin platformy i przepisy podatkowe, ale także istniejące krajowe lub lokalne obowiązki ewidencyjne. Coraz większa część informacji o najmie może być przekazywana pomiędzy platformami i administracją.

Podstawa prawna: rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1028 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie gromadzenia i udostępniania danych dotyczących usług krótkoterminowego najmu lokali mieszkalnych i zmieniające rozporządzenie (UE) 2018/1724, w szczególności art. 19 określający datę rozpoczęcia stosowania na 20 maja 2026 r.


📚 Studia – zmienił się wzór elektronicznej legitymacji studenckiej

Obowiązuje od: 14 maja 2026 r.

W maju zmieniono rozporządzenie w sprawie studiów.

Zakres tej konkretnej nowelizacji jest jednak znacznie węższy, niż wynikało z pierwotnego materiału. Rozporządzenie nie wprowadza ogólnej reformy programów studiów, wymogów kwalifikacyjnych kadry ani obowiązkowego zwiększenia liczby praktyk.

Zmiana dotyczy przede wszystkim regulacji związanych z elektroniczną legitymacją studencką i jej wzorem.

Co to oznacza w praktyce? Jest to przede wszystkim zmiana techniczno-organizacyjna dla uczelni i systemów obsługujących dokumenty studentów. Nie powoduje automatycznej zmiany programu studiów, zasad zaliczeń czy wymagań stawianych nauczycielom akademickim.

Podstawa prawna: rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 8 maja 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie studiów (Dz.U. z 2026 r. poz. 643), obowiązujące od 14 maja 2026 r.


🚢 Żegluga śródlądowa – nowe zasady przekazywania danych do RIS

Obowiązuje od: 23 maja 2026 r.

Nowe rozporządzenie określiło zasady udostępniania danych niezbędnych do funkcjonowania systemu usług informacji rzecznej – River Information Services (RIS).

Określa ono m.in. podmioty zobowiązane do przekazywania danych, zakres tych informacji, sposób ich przekazywania i częstotliwość aktualizacji.

System RIS służy gromadzeniu i udostępnianiu informacji potrzebnych do bezpiecznego i efektywnego prowadzenia żeglugi śródlądowej.

Co to oznacza w praktyce? Dla podmiotów administrujących infrastrukturą wodną pojawiają się konkretne obowiązki informacyjne. Armatorzy i użytkownicy dróg wodnych otrzymują natomiast bardziej uporządkowany dostęp do danych dotyczących warunków żeglugowych i infrastruktury.

Podstawa prawna: rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 maja 2026 r. w sprawie udostępniania danych niezbędnych do funkcjonowania systemu usług informacji rzecznej (RIS) (Dz.U. z 2026 r. poz. 674), obowiązujące od 23 maja 2026 r.


🔎 Warto wiedzieć

🏭 Agencja Rozwoju Przemysłu – nowe możliwości finansowania przedsiębiorstw o strategicznym znaczeniu

Obowiązuje od: 13 maja 2026 r.

Nowelizacja ustawy o systemie instytucji rozwoju rozszerzyła możliwości udzielania przez Agencję Rozwoju Przemysłu finansowania określonym przedsiębiorstwom.

Rozwiązania dotyczą m.in. przedsiębiorstw sektora górniczego oraz innych podmiotów mających istotne znaczenie dla gospodarki państwa albo określonej branży. Finansowanie ma być powiązane m.in. z programami reorganizacji i działaniami mającymi prowadzić do odzyskania lub utrzymania zdolności do regulowania zobowiązań.

Co to oznacza w praktyce? Nie jest to powszechny nowy kredyt ARP dostępny dla każdego przedsiębiorcy. Ustawa tworzy instrument wsparcia przeznaczony dla ściśle określonych przedsiębiorstw i realizowany na warunkach przewidzianych w ustawie.

Podstawa prawna: ustawa z dnia 17 kwietnia 2026 r. o zmianie ustawy o systemie instytucji rozwoju (Dz.U. z 2026 r. poz. 633), obowiązująca od 13 maja 2026 r.


🛡️ Ochrona ludności i obrona cywilna – doprecyzowano nowy system

Zasadnicza część obowiązuje od: 29 maja 2026 r.

Pod koniec maja weszła w życie duża nowelizacja ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej.

Zmiany doprecyzowują funkcjonowanie tworzonego systemu ochrony ludności, w tym regulacje dotyczące obiektów zbiorowej ochrony, schronienia ludności i podmiotów wykonujących zadania ochronne. Do katalogu podmiotów ochrony ludności włączono również jednostki organizacyjne Wojskowej Ochrony Przeciwpożarowej.

Ustawa zawiera kilka różnych terminów wejścia w życie: zasadnicza część zaczęła obowiązywać 29 maja, jeden z przepisów 15 maja z mocą od 1 stycznia, a część regulacji od 1 czerwca.

Co to oznacza w praktyce? Jest to przede wszystkim uporządkowanie kompetencji administracji, samorządów i służb na wypadek sytuacji kryzysowych, katastrof albo konfliktu zbrojnego.

Dla obywatela największe znaczenie mają regulacje dotyczące organizacji schronienia, ostrzegania i sposobu funkcjonowania systemu w sytuacji realnego zagrożenia.

Podstawa prawna: ustawa z dnia 17 kwietnia 2026 r. o zmianie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 646).


💰 Wynagrodzenia części pracowników administracji rządowej

Obowiązuje od: 26 maja 2026 r.

Zmieniły się tabele wynagrodzeń dotyczące pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej, zatrudnionych w urzędach administracji rządowej i innych jednostkach objętych rozporządzeniem.

Regulacja obejmuje więc określone grupy pracowników sektora publicznego, a nie wszystkich urzędników państwowych.

Co to oznacza w praktyce? Nowe stawki mają znaczenie dla ustalania wynagrodzeń osób objętych tabelami zaszeregowania. Część zmian odnosi się przy tym do wynagrodzeń należnych od początku 2026 roku, co może wymagać odpowiednich rozliczeń.

Dla obywatela zmiana nie tworzy nowych praw ani obowiązków – jej bezpośrednim adresatem są pracownicy i pracodawcy sektora publicznego.

Podstawa prawna: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 maja 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zasad wynagradzania pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej zatrudnionych w urzędach administracji rządowej i pracowników innych jednostek (Dz.U. z 2026 r. poz. 681), obowiązujące od 26 maja 2026 r.


⛴️ Zwolnienia z akcyzy – szczególna zmiana dotycząca paliwa na statkach

Obowiązuje od: 30 maja 2026 r.

Zmodyfikowano warunki stosowania niektórych zwolnień z podatku akcyzowego.

Zakres tej zmiany jest znacznie węższy niż sugerował pierwotny materiał. Nie jest to generalna reforma zwrotu akcyzy od oleju napędowego dla rolników ani kompleksowa zmiana zwolnień dotyczących LPG.

Nowelizacja dotyczy przede wszystkim warunków stosowania zwolnienia wobec określonych olejów opałowych i napędowych, w tym sytuacji związanych z paliwem znajdującym się w zbiorniku jednostki pływającej.

Co to oznacza w praktyce? Jest to przepis istotny głównie dla podmiotów korzystających z paliw w żegludze i organów podatkowych kontrolujących spełnienie warunków zwolnienia. Dla przeciętnego podatnika pozostaje praktycznie niezauważalny.

Podstawa prawna: rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 12 maja 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków stosowania niektórych zwolnień od podatku akcyzowego (Dz.U. z 2026 r. poz. 648), obowiązujące od 30 maja 2026 r.


🔑 Rzeczy znalezione – nowe zasady postępowania ze znalezionymi przedmiotami

Obowiązuje od: 19 maja 2026 r.

Zmieniły się przepisy ustawy o rzeczach znalezionych oraz Kodeksu cywilnego.

Nowelizacja porządkuje m.in. zasady dotyczące znalezionej gotówki, dokumentów, kluczy i innych przedmiotów, a także relacje pomiędzy znalazcą, właściwym organem i właścicielem rzeczy.

Jedną z praktycznie zauważalnych zmian jest odejście od stałej kwoty 100 zł przy znalezionej gotówce i powiązanie odpowiedniego progu z 5% minimalnego wynagrodzenia.

Co to oznacza w praktyce? To zmiana dotycząca bardzo codziennej sytuacji. To, czy znalezione pieniądze albo przedmiot można czasowo zachować, czy należy przekazać staroście albo innemu właściwemu podmiotowi, zależy od rodzaju rzeczy oraz warunków określonych ustawą.

Podstawa prawna: ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy o rzeczach znalezionych oraz ustawy – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2026 r. poz. 184), obowiązująca od 19 maja 2026 r.


🚒 Ratownicy i strażacy – nowe uprawnienia w ruchu drogowym

Zasadnicza majowa część zmian obowiązuje od: 18 maja 2026 r.

Nowelizacja Prawa o ruchu drogowym rozszerzyła i doprecyzowała przepisy dotyczące podmiotów prowadzących działania ratownicze.

Zmiany obejmują m.in. ratowników wodnych oraz określone uprawnienia strażaków Państwowej Straży Pożarnej i ochotniczych straży pożarnych w zakresie kierowania ruchem podczas prowadzenia działań.

Zmodyfikowano również katalog pojazdów mogących korzystać ze statusu pojazdu uprzywilejowanego w związku z działalnością ratowniczą.

Co to oznacza w praktyce? Osoba kierująca pojazdem może spotkać się z sytuacją, w której ruchem w miejscu prowadzenia akcji ratowniczej kieruje nie policjant, ale uprawniony przedstawiciel odpowiedniej służby ratowniczej. Polecenia takiej osoby należy respektować zgodnie z przepisami ruchu drogowego.

Podstawa prawna: ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 180); zasadniczo ustawa weszła w życie 18 maja 2026 r., przy czym część jej regulacji zaczęła obowiązywać wcześniej.


📱 KRS – nowe informacje i powiadomienia przez mObywatel

Odpowiednie przepisy obowiązują od: 31 maja 2026 r.

Od końca maja zaczęła obowiązywać część nowelizacji ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym związana z udostępnianiem użytkownikom mObywatela informacji dotyczących podmiotów wpisanych do KRS.

Rozwiązanie pozwala m.in. powiązać informacje rejestrowe z użytkownikiem identyfikowanym numerem PESEL i korzystać z mechanizmu obserwowania zmian dotyczących określonej liczby podmiotów.

Co to oznacza w praktyce? Członek organu spółki, fundacji czy innej organizacji może łatwiej kontrolować zmiany ujawniane w KRS i otrzymywać informacje za pośrednictwem rozwiązania cyfrowego, zamiast samodzielnie stale przeszukiwać rejestr.

Podstawa prawna: art. 2 ustawy z dnia 9 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2026 r. poz. 119), który zgodnie z przepisem końcowym wszedł w życie 31 maja 2026 r.


🔍 ESAP – europejski pojedynczy punkt dostępu do informacji finansowych

Zasadnicza część ustawy obowiązuje od: 29 maja 2026 r.

Polska dostosowała szereg ustaw do funkcjonowania European Single Access Point – ESAP, czyli europejskiego pojedynczego punktu dostępu do publicznych informacji istotnych dla usług finansowych, rynków kapitałowych i zrównoważonego rozwoju.

Ustawa zmienia aż 17 innych ustaw, m.in. dotyczących banków, ubezpieczeń, funduszy, rachunkowości, audytu, KRS i rynku finansowego.

Nie jest to natomiast nowy polski „centralny rejestr wszystkich danych o przedsiębiorstwach” ani system statystyki publicznej. ESAP jest projektem unijnym służącym przede wszystkim zapewnieniu jednego miejsca dostępu do informacji, które już na podstawie różnych przepisów podlegają ujawnieniu.

Część konkretnych obowiązków dotyczących przekazywania danych zacznie być stosowana dopiero w kolejnych etapach – m.in. w 2028 i 2030 roku.

Co to oznacza w praktyce? Majowa ustawa przede wszystkim buduje polskie otoczenie prawne potrzebne do przyszłego przekazywania danych do ESAP. Nie oznacza, że 29 maja każdy przedsiębiorca otrzymał nowy obowiązek raportowania wszystkich informacji finansowych do nowej bazy.

Podstawa prawna: ustawa z dnia 17 kwietnia 2026 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z przekazywaniem informacji do europejskiego pojedynczego punktu dostępu (Dz.U. z 2026 r. poz. 644), zasadniczo obowiązująca od 29 maja 2026 r., z późniejszymi terminami stosowania części przepisów.

📍 Prawo lokalne — Trójmiasto

🚗 Sopot – nowa Śródmiejska Strefa Płatnego Parkowania

Obowiązuje od: 1 maja 2026 r.

Od 1 maja Sopot został podzielony na zwykłą Strefę Płatnego Parkowania (SPP) oraz Śródmiejską Strefę Płatnego Parkowania (ŚSPP).

Najbardziej zauważalna zmiana dotyczy centrum. W ŚSPP opłaty pobierane są co do zasady codziennie, a w sezonie od 1 kwietnia do 30 września – w godzinach 9.00–22.00. W zwykłej strefie opłaty pobiera się od poniedziałku do piątku. Uchwała przewiduje również kilka wyłączeń dotyczących określonych świąt.

Pierwsza godzina postoju w ŚSPP kosztuje 9,50 zł, druga 11 zł, trzecia 13 zł, a czwarta i każda kolejna ponownie 9,50 zł.

Przewidziano również preferencje dla mieszkańców korzystających z Karty Sopockiej.

Co to oznacza w praktyce? Najważniejszą zmianą dla kierowcy jest to, że parkowanie w centralnej części Sopotu nie staje się bezpłatne tylko dlatego, że przypada sobota albo niedziela.

Podstawa prawna: uchwała nr XXI/256/2026 Rady Miasta Sopotu z dnia 19 marca 2026 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania i śródmiejskiej strefy płatnego parkowania na drogach publicznych na terenie Gminy Miasta Sopotu, ustalenia stawek opłat za postój w tych strefach oraz sposobu pobierania opłat (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2026 r. poz. 1276), wydana m.in. na podstawie art. 13b i art. 13f ustawy o drogach publicznych.


🗺️ Gdynia – wszedł w życie plan ogólny całego miasta

Obowiązuje od: 26 maja 2026 r.

To jedna z najważniejszych lokalnych zmian prawnych maja.

26 maja zaczął obowiązywać plan ogólny miasta Gdyni. Jest to nowy dokument wprowadzony do systemu planowania przestrzennego w wyniku ogólnopolskiej reformy prawa planistycznego.

W przeciwieństwie do dotychczasowego studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego plan ogólny ma charakter aktu prawa miejscowego. Obejmuje obszar Gdyni z ustawowymi wyjątkami i określa podstawową strukturę planistyczną miasta.

Jego ustalenia mają znaczenie przy sporządzaniu nowych miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, zintegrowanych planów inwestycyjnych oraz przy określaniu możliwości wydawania decyzji o warunkach zabudowy.

Co to oznacza w praktyce? Dla właściciela gruntu i inwestora jest to znacznie ważniejszy dokument niż wcześniejsze studium. Plan ogólny może wpływać na to, czy i na jakich zasadach w przyszłości możliwe będzie uzyskanie warunków zabudowy oraz jakie rozwiązania będą mogły zostać przyjęte w nowych miejscowych planach.

Nie oznacza to jednak automatycznego uchylenia wszystkich dotychczasowych miejscowych planów obowiązujących w Gdyni. Nadal zachowują one moc, o ile nie zostaną zmienione zgodnie z przepisami.

Podstawa prawna: uchwała nr XXX/727/26 Rady Miasta Gdyni z dnia 29 kwietnia 2026 r. w sprawie uchwalenia planu ogólnego miasta Gdyni (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2026 r. poz. 2040), wydana na podstawie art. 13a ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Uchwała weszła w życie po upływie 14 dni od jej ogłoszenia – 26 maja 2026 r.


🚌 Gdańsk – przyjęto plan transportowy do 2044 roku

Uchwałę przyjęto: 28 maja 2026 r.

Rada Miasta Gdańska przyjęła aktualizację „Planu zrównoważonego rozwoju publicznego transportu zbiorowego dla Miasta Gdańska na lata 2025–2044”.

Plan zakłada m.in. rozwój sieci tramwajowej, lepszą integrację komunikacji miejskiej z koleją, rozbudowę węzłów przesiadkowych, rozwój informacji pasażerskiej i stopniowe zwiększanie udziału taboru zeroemisyjnego.

Co to oznacza w praktyce? Nie jest to akt, który 28 maja automatycznie zmienił trasę konkretnego autobusu, rozkład jazdy albo ceny biletów. Dokument wyznacza przede wszystkim wieloletnie kierunki organizacji i rozwoju komunikacji zbiorowej.

Podstawa prawna: uchwała Rady Miasta Gdańska z dnia 28 maja 2026 r. w sprawie przyjęcia aktualizacji „Planu zrównoważonego rozwoju publicznego transportu zbiorowego dla Miasta Gdańska na lata 2025–2044”, podjęta na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym, w szczególności art. 9–12 tej ustawy.


♿ Gdańsk – więcej środków PFRON na warsztaty terapii zajęciowej

Uchwałę przyjęto: 28 maja 2026 r.

Rada Miasta zwiększyła o 749 100 zł plan wydatków PFRON przeznaczonych na działalność warsztatów terapii zajęciowej.

Kwota przeznaczona na ten cel wzrosła z 7 989 492 zł do 8 738 592 zł. W Gdańsku działa sześć warsztatów terapii zajęciowej prowadzonych przez organizacje pozarządowe.

Co to oznacza w praktyce? Nie jest to nowe powszechne świadczenie pieniężne dla osób z niepełnosprawnościami. Uchwała zwiększa środki przeznaczone na finansowanie konkretnej formy rehabilitacji społecznej i zawodowej.

Podstawa prawna: uchwała Rady Miasta Gdańska z dnia 28 maja 2026 r. zmieniająca podział środków PFRON przeznaczonych w 2026 r. na zadania z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej osób z niepełnosprawnościami, wydana na podstawie art. 35a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.


👶 Gdańsk – dwa nowe żłobki w miejskiej sieci

Uchwały przyjęto: 28 maja 2026 r.
Placówki mają rozpocząć działalność później.

Rada Miasta podjęła decyzje organizacyjne dotyczące nowych miejskich żłobków przy ul. Czerskiej i ul. Paganiniego – Żłobka nr 14 „Bajka” oraz Żłobka nr 15 „Melodia”.

W dwóch nowych placówkach ma powstać łącznie około 400 miejsc, a inwestycje są współfinansowane ze środków Krajowego Planu Odbudowy. Miasto zapowiedziało rozpoczęcie funkcjonowania nowych miejsc od września.

Co to oznacza w praktyce? Majowe uchwały przede wszystkim stworzyły podstawy organizacyjne funkcjonowania nowych placówek. Nie oznacza to, że już 28 maja dzieci mogły rozpocząć korzystanie z nowych żłobków.

Podstawa prawna: m.in. uchwała nr XXVII/702/26 Rady Miasta Gdańska z dnia 28 maja 2026 r. zmieniająca uchwałę w sprawie ustalenia statutu Gdańskiego Zespołu Żłobków – jednostki budżetowej Miasta Gdańska i żłobków samorządowych wchodzących w skład Zespołu, wydana na podstawie ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3.


🛣️ Gdańsk – nowe nazwy ulicy i skweru

Uchwały przyjęto: 28 maja 2026 r., ale nie zaczęły obowiązywać tego dnia.

Rada Miasta nadała nazwę Skwer im. prof. Andrzeja Stołyhwo terenowi przy ul. Złota Karczma oraz zdecydowała, że nowy odcinek drogi pomiędzy Rondem im. Maksymiliana Kiczki a Rondem Wsi Wysoka będzie nosił nazwę ulica Koziorożca, zachowując ciągłość istniejącej ulicy.

Trzeba jednak poprawić pierwotne założenie, że zmiany „obowiązują od dnia podjęcia”. Uchwały o nazwach mają charakter aktów prawa miejscowego i wymagają promulgacji.

Przykładowo uchwałę dotyczącą ulicy Koziorożca ogłoszono dopiero 10 czerwca 2026 r., a sama uchwała przewiduje wejście w życie po 14 dniach od ogłoszenia.

Co to oznacza w praktyce? Maj był miesiącem podjęcia decyzji, natomiast skutek prawny związany z oficjalnym nazewnictwem powstał dopiero po prawidłowym ogłoszeniu uchwał.

Podstawa prawna: uchwała nr XXVII/708/26 Rady Miasta Gdańska z dnia 28 maja 2026 r. w sprawie nadania nazwy ulicy stanowiącej przedłużenie ulicy Koziorożca (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2026 r. poz. 2450) oraz uchwała Rady Miasta Gdańska z dnia 28 maja 2026 r. w sprawie nadania nazwy Skwer im. prof. Andrzeja Stołyhwo; podstawę kompetencyjną stanowi art. 18 ust. 2 pkt 13 ustawy o samorządzie gminnym.


🌳 Gdańsk – nowe pomniki przyrody

Uchwały przyjęto: 28 maja 2026 r.; wejście w życie następowało po promulgacji.

Rada Miasta zdecydowała również o ustanowieniu trzech pojedynczych oraz jednego grupowego pomnika przyrody.

Ochroną objęto m.in. dwa kasztanowce przy ul. Zamiejskiej, grab przy ul. Niepołomickiej, dąb bezszypułkowy przy ul. Hoene-Wrońskiego oraz buk na dziedzińcu Gdańskiego Seminarium Duchownego.

Co to oznacza w praktyce? Dla większości mieszkańców jest to zmiana o niewielkim bezpośrednim znaczeniu, ale dla właściciela lub zarządcy konkretnego terenu ustanowienie pomnika przyrody powoduje rzeczywiste ograniczenia dotyczące możliwości usuwania lub uszkadzania chronionego drzewa.

Podstawa prawna: uchwały Rady Miasta Gdańska z dnia 28 maja 2026 r. w sprawie ustanowienia pomników przyrody, wydane na podstawie art. 44 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.

🌍 Zmiany ważne w szerszym kontekście

💻 Cyfryzacja i technologie

W maju nie weszła w życie kolejna ogólna polska ustawa wdrażająca NIS2 – zasadnicza nowelizacja krajowego systemu cyberbezpieczeństwa obowiązywała już od 3 kwietnia 2026 r.

Majowym elementem cyfryzacji regulacyjnej jest natomiast przede wszystkim rozpoczęcie obowiązywania ustawy przygotowującej polskie instytucje do przekazywania informacji do ESAP, a także uruchomienie od 31 maja nowych rozwiązań związanych z KRS i aplikacją mObywatel.

Co to oznacza w praktyce? W maju rozwój cyfrowej administracji miał przede wszystkim charakter dalszego budowania infrastruktury prawnej i interoperacyjności rejestrów, a nie wprowadzenia jednego nowego powszechnego obowiązku cyfrowego dla wszystkich obywateli.

Podstawa prawna: ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 252), obowiązująca zasadniczo od 3 kwietnia 2026 r.; ustawa z dnia 17 kwietnia 2026 r. dotycząca ESAP (Dz.U. z 2026 r. poz. 644); art. 2 ustawy z dnia 9 stycznia 2026 r. dotyczącej KRS (Dz.U. z 2026 r. poz. 119).

🔧 Zmiany branżowe

🌾 Rolnictwo i rybołówstwo

Poza zmianą ustawy o Funduszu Ochrony Rolnictwa maj przyniósł również zmiany w szczegółowych zasadach korzystania z pomocy finansowej w sektorze rybackim.

15 maja weszło w życie rozporządzenie zmieniające warunki przyznawania i wypłaty pomocy w ramach Priorytetu 1 programu Fundusze Europejskie dla Rybactwa na lata 2021–2027, dotyczącego zrównoważonego rybołówstwa oraz odbudowy i ochrony żywych zasobów wodnych.

Co to oznacza w praktyce? Dla osoby niezwiązanej z rybołówstwem regulacja będzie niezauważalna. Dla beneficjenta programu może jednak decydować o kwalifikowalności operacji, wysokości wsparcia albo sposobie rozliczenia projektu.

Podstawa prawna: ustawa z dnia 17 kwietnia 2026 r. o zmianie ustawy o Funduszu Ochrony Rolnictwa (Dz.U. z 2026 r. poz. 632) oraz rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 maja 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i wypłaty pomocy finansowej w ramach Priorytetu 1 programu Fundusze Europejskie dla Rybactwa na lata 2021–2027 (Dz.U. z 2026 r. poz. 647).


🏭 Przemysł i gospodarka

Najważniejszą zmianą branżową jest rozszerzenie instrumentów, którymi może posługiwać się Agencja Rozwoju Przemysłu przy finansowaniu przedsiębiorstw o strategicznym znaczeniu.

Nie jest to generalna zmiana warunków prowadzenia działalności gospodarczej ani nowa ulga dla całego przemysłu. Mechanizm jest skierowany do określonych kategorii przedsiębiorstw i ma służyć przede wszystkim restrukturyzacji i zapewnieniu możliwości dalszego funkcjonowania podmiotów istotnych dla gospodarki.

Podstawa prawna: ustawa z dnia 17 kwietnia 2026 r. o zmianie ustawy o systemie instytucji rozwoju (Dz.U. z 2026 r. poz. 633), obowiązująca od 13 maja 2026 r.


🚆 Transport

W transporcie maj przyniósł kilka różnego rodzaju zmian.

Najbardziej odczuwalna lokalnie była nowa strefa parkowania w Sopocie. W żegludze śródlądowej wprowadzono nowe przepisy dotyczące RIS. W ruchu drogowym zaczęła natomiast obowiązywać nowelizacja rozszerzająca regulacje dotyczące podmiotów i pojazdów ratowniczych.

Dlatego pierwotne stwierdzenie, że „w transporcie drogowym nie było większych zmian”, wymaga korekty.

Podstawa prawna: ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 180); rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 maja 2026 r. w sprawie RIS (Dz.U. z 2026 r. poz. 674); uchwała nr XXI/256/2026 Rady Miasta Sopotu (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2026 r. poz. 1276).


🛍️ Usługi i handel

Najbardziej zauważalną zmianą dla handlu było dalsze stosowanie czasowo obniżonych obciążeń podatkowych dotyczących paliw.

Jednocześnie nie ma podstaw do stwierdzenia, że majowa reforma stażu pracy wprowadziła nowy obowiązek raportowania każdej umowy zlecenia do ZUS. Reforma zmienia sposób uwzględniania określonych okresów aktywności zawodowej przy ustalaniu stażu pracy, a ZUS wydaje odpowiednie zaświadczenia na potrzeby udokumentowania takich okresów.

Podstawa prawna: ustawa z dnia 26 września 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2025 r. poz. 1423) oraz rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki dotyczące czasowych stawek VAT i akcyzy na paliwa (Dz.U. z 2026 r. poz. 641, 642, 698 i 699).


🏅 Sport – zmieniono ustawę o sporcie

Obowiązuje od: 22 maja 2026 r.

W maju weszła w życie nowelizacja ustawy o sporcie.

Zmiany dotyczą m.in. zasad związanych z funkcjonowaniem polskich związków sportowych oraz rozwiązań odnoszących się do sytuacji zawodników i organizacji sportowych.

Co to oznacza w praktyce? Bezpośrednie znaczenie ustawy dotyczy przede wszystkim podmiotów funkcjonujących w zorganizowanym systemie sportu – związków sportowych, zawodników, organizatorów współzawodnictwa i administracji sportowej.

Podstawa prawna: ustawa z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy o sporcie (Dz.U. z 2026 r. poz. 615), obowiązująca od 22 maja 2026 r.


📊 Biegli rewidenci i firmy audytorskie

Obowiązuje od: 28 maja 2026 r.

Pod koniec maja weszła w życie nowelizacja przepisów dotyczących biegłych rewidentów, firm audytorskich, nadzoru publicznego oraz rachunkowości.

Zmiana ma charakter specjalistyczny i dotyczy przede wszystkim branży audytorskiej oraz jednostek zobowiązanych do badania sprawozdań finansowych.

Co to oznacza w praktyce? Dla większości obywateli regulacja będzie niezauważalna. Dla firm audytorskich oraz części przedsiębiorstw sporządzających sprawozdania finansowe ma znaczenie przy organizacji i wykonywaniu badań.

Podstawa prawna: ustawa z dnia 27 marca 2026 r. o zmianie ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym oraz ustawy o rachunkowości (Dz.U. z 2026 r. poz. 640), obowiązująca od 28 maja 2026 r.

🏛️ Zmiany techniczne i organizacyjne

📚 Oddziały o profilu mundurowym – zwiększono limit zezwoleń

Obowiązuje od: 19 maja 2026 r.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zmienił limit zezwoleń na utworzenie w 2026 roku oddziałów o profilu mundurowym.

Zmiana ma przede wszystkim charakter organizacyjny – nie tworzy nowego typu szkoły ani nie zmienia zasad funkcjonowania wszystkich klas mundurowych.

Co to oznacza w praktyce? Większa liczba szkół może otrzymać zgodę na uruchomienie oddziałów funkcjonujących według szczególnych zasad przewidzianych dla profilu mundurowego.

Podstawa prawna: rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 maja 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia limitu zezwoleń na utworzenie oddziałów o profilu mundurowym w roku 2026 (Dz.U. z 2026 r. poz. 654), obowiązujące od 19 maja 2026 r.


📅 Terminy ZUS i podatkowe – brak nowego „majowego kalendarza”

W materiale roboczym znalazła się również informacja o ustaleniu w maju „kalendarza składek ZUS i terminów fiskalnych”.

Nie udało się potwierdzić istnienia jednego majowego rozporządzenia ustanawiającego taki nowy kalendarz. Podstawowe terminy opłacania składek wynikają z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i nadal wynoszą co do zasady 5., 15. albo 20. dzień kolejnego miesiąca – zależnie od rodzaju płatnika.

Co to oznacza w praktyce? W maju przedsiębiorcy stosowali zwykłe ustawowe terminy z uwzględnieniem zasad przesuwania terminu, gdy jego ostatni dzień przypada na sobotę lub dzień wolny od pracy. Nie była to odrębna reforma majowa.

Podstawa prawna: art. 47 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych; aktualny tekst jednolity ogłoszono w Dz.U. z 2026 r. poz. 199.

🗳️ Akty jednorazowe i regulacje o bardzo wąskim znaczeniu

🚒 Akcyza od paliwa wykorzystanego przy gaszeniu pożarów lasów

Dotyczyła obowiązku podatkowego powstałego od 6 do 20 maja 2026 r.

Wprowadzono czasowe zaniechanie poboru akcyzy od określonych wyrobów dostarczanych przez Policję albo Straż Graniczną Lasom Państwowym na potrzeby akcji gaśniczej lasów.

Co to oznacza w praktyce? Nie jest to trwałe zwolnienie z akcyzy dla wszystkich służb ratowniczych. Regulacja została przygotowana dla bardzo konkretnego celu i okresu, dlatego po jego zakończeniu zasadniczo wyczerpała swoje praktyczne znaczenie.

Podstawa prawna: rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 6 maja 2026 r. w sprawie zaniechania poboru podatku akcyzowego od niektórych wyrobów akcyzowych dostarczanych przez Straż Graniczną lub Policję na rzecz Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe (Dz.U. z 2026 r. poz. 609), obowiązujące od 6 maja 2026 r.


🏦 Rada Polityki Pieniężnej – sprawozdanie za 2025 rok

Obowiązuje od: 5 maja 2026 r.

Rada Polityki Pieniężnej przyjęła sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej na 2025 rok.

Jest to akt wymagany w ramach funkcjonowania banku centralnego i systemu sprawozdawczości, a nie regulacja wprowadzająca nowe obowiązki dla obywateli.

Podstawa prawna: uchwała nr 3/2026 Rady Polityki Pieniężnej z dnia 5 maja 2026 r. w sprawie przyjęcia sprawozdania z wykonania założeń polityki pieniężnej na rok 2025 (M.P. z 2026 r. poz. 537), podjęta na podstawie ustawy o Narodowym Banku Polskim.


🪙 NBP – zmiany w sprzedaży monet, banknotów i numizmatów

Obowiązuje od: 6 maja 2026 r.

Zmieniły się szczegółowe zasady sprzedaży przez NBP monet, banknotów i numizmatów przeznaczonych na cele kolekcjonerskie i inne cele.

Akt został uchwalony jeszcze w marcu i opublikowany w kwietniu, ale zaczął obowiązywać właśnie 6 maja.

Co to oznacza w praktyce? Regulacja jest istotna przede wszystkim dla osób kupujących produkty kolekcjonerskie NBP i dla samego banku centralnego. Nie wpływa na zwykły obrót gotówkowy.

Podstawa prawna: uchwała nr 7/2026 Zarządu Narodowego Banku Polskiego z dnia 30 marca 2026 r. zmieniająca uchwałę w sprawie warunków i zasad sprzedaży przez NBP monet, banknotów i numizmatów przeznaczonych na cele kolekcjonerskie oraz na inne cele (M.P. z 2026 r. poz. 401), obowiązująca od 6 maja 2026 r.


🏦 NBP – zmiana regulaminu Zarządu

Obowiązuje od: 7 maja 2026 r.

Zmodyfikowano wewnętrzny regulamin Zarządu Narodowego Banku Polskiego.

Jest to regulacja dotycząca organizacji działania organu NBP i nie tworzy praw ani obowiązków dla obywateli albo przedsiębiorców.

Podstawa prawna: uchwała nr 9/2026 Zarządu Narodowego Banku Polskiego z dnia 29 kwietnia 2026 r. zmieniająca uchwałę w sprawie regulaminu Zarządu Narodowego Banku Polskiego (M.P. z 2026 r. poz. 447), obowiązująca od 7 maja 2026 r.


🏛️ Regulamin Sejmu – zmiany organizacyjne

Obowiązuje od: 21 maja 2026 r.

Zmienił się Regulamin Sejmu. Jest to akt dotyczący wewnętrznej organizacji izby, w tym zasad funkcjonowania określonych form aktywności posłów i procedur parlamentarnych.

Co to oznacza w praktyce? Regulacja może mieć znaczenie dla sposobu organizacji pracy parlamentarnej, ale nie nakłada nowych obowiązków na obywateli ani przedsiębiorców.

Podstawa prawna: uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 kwietnia 2026 r. w sprawie zmiany Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (M.P. z 2026 r. poz. 445), ogłoszona 6 maja i obowiązująca od 21 maja 2026 r.


🎓 Limit oddziałów o profilu mundurowym

Obowiązuje od: 19 maja 2026 r.

Podwyższono ustalony na 2026 rok limit zezwoleń na tworzenie oddziałów o profilu mundurowym.

Jest to typowy przykład aktu o charakterze bieżąco-organizacyjnym: ma znaczenie dla szkół i organów prowadzących, ale nie wprowadza trwałej przebudowy systemu oświaty.

Podstawa prawna: rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 maja 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia limitu zezwoleń na utworzenie oddziałów o profilu mundurowym w roku 2026 (Dz.U. z 2026 r. poz. 654).

Co miesiąc sprawdzamy, co naprawdę zmieniło się w prawie

W naszych zestawieniach nadal odpowiadamy przede wszystkim na trzy pytania:

Co się zmieniło? Kogo to dotyczy? Co ta zmiana oznacza w praktyce?

Śledzimy przy tym zarówno ustawy i rozporządzenia ogólnokrajowe, prawo Unii Europejskiej, jak i prawo lokalne obowiązujące na Pomorzu, ze szczególnym uwzględnieniem Gdańska, Gdyni i Sopotu.

Akty techniczne, organizacyjne i jednorazowe również odnotowujemy, ale oddzielamy je od regulacji rzeczywiście zmieniających sytuację prawną dużych grup obywateli lub przedsiębiorców. Jednocześnie w każdym przypadku wskazujemy konkretną podstawę prawną, ponieważ dopiero zestawienie praktycznego skutku z właściwym aktem i datą jego wejścia w życie pozwala rzetelnie odpowiedzieć na pytanie, co naprawdę zmieniło się w prawie w danym miesiącu.

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.