Prawo po ludzku. Co zmieniło się w marcu 2026 roku?
Marzec 2026 był znacznie bardziej intensywny legislacyjnie niż luty. Najbardziej odczuwalny pakiet pojawił się pod koniec miesiąca i dotyczył cen paliw: obniżono czasowo akcyzę, od 31 marca wprowadzono 8-procentowy VAT na wskazane paliwa, a równolegle uruchomiono mechanizm maksymalnej ceny na stacjach.
Wcześniej zmieniły się m.in. zasady reklamowania usług telekomunikacyjnych, procedury aktualizowania ksiąg wieczystych po dziedziczeniu, zasady raportowania transakcji kryptoaktywowych oraz standardy funkcjonowania schronisk dla zwierząt.
Marzec był też miesiącem wielu zmian sektorowych. Rozbudowano obowiązki podatkowego raportowania dotyczące kryptoaktywów, rozszerzono system SENT na część przewozów odzieży i obuwia, wprowadzono czasowe złagodzenie części obowiązków sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju oraz wydano cały pakiet przepisów wykonawczych związanych z nową ustawą o zdrowiu zwierząt.
Tak jak w zestawieniu lutowym, nie opisujemy każdego aktu, który został w marcu ogłoszony w Dzienniku Ustaw. Interesuje nas przede wszystkim to, co rzeczywiście zmienia sytuację obywatela, konsumenta, pracownika albo przedsiębiorcy.
Patrzymy przy tym na datę wejścia przepisów w życie, a nie tylko na moment ich uchwalenia czy publikacji. Dlatego w marcowym zestawieniu znajdują się również akty opublikowane jeszcze w 2025 roku, których skutki prawne zaczęły działać dopiero w marcu 2026 roku.
⭐ Najważniejsze zmiany
⛽ Paliwa – czasowo niższe podatki i mechanizm maksymalnej ceny na stacjach
Obowiązuje etapami od: 29–31 marca 2026 r.
Najważniejszy konsumencki pakiet końcówki marca dotyczy rynku paliw. Ustawa z 27 marca umożliwiła Ministrowi Finansów czasowe obniżanie akcyzy na wskazane paliwa, jeżeli jest to potrzebne do ograniczenia negatywnych skutków sytuacji na rynku paliw. Upoważnienie miało charakter czasowy – mogło być stosowane nie dłużej niż do 30 czerwca 2026 roku.
Od 30 marca do 15 kwietnia 2026 r. obniżono stawki akcyzy na wskazane paliwa. Następnie od 31 marca do 30 kwietnia 2026 r. stawka VAT została obniżona do 8% dla określonych benzyn silnikowych, olejów napędowych, mieszanek z biokomponentami oraz biokomponentów stanowiących samoistne paliwa.
Jednocześnie wprowadzono mechanizm maksymalnej ceny detalicznej paliwa na stacji w okresie obowiązywania obniżonego VAT. Cena była ustalana na podstawie cen hurtowych największych uczestników rynku, powiększonych o określone daniny i koszty operacyjne. Za sprzedaż albo oferowanie paliwa powyżej ustalonego maksimum przewidziano karę pieniężną do 1 mln zł.
Co to oznacza w praktyce? Nie ustalono jednej stałej ceny benzyny czy diesla. Państwo czasowo obniżyło podatki i jednocześnie stworzyło mechanizm ograniczający maksymalną cenę detaliczną, którą można było stosować na stacjach.
Podstawa prawna: ustawa z dnia 27 marca 2026 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym (Dz.U. z 2026 r. poz. 414); ustawa z dnia 27 marca 2026 r. o zmianie ustawy o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2026 r. poz. 415); rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 28 i 29 marca 2026 r. (Dz.U. z 2026 r. poz. 416–418).
📱 Reklamacje telefonu, internetu i innych usług komunikacji elektronicznej – nowe zasady postępowania
Obowiązuje od: 14 marca 2026 r.
W połowie marca zaczęło obowiązywać rozporządzenie szczegółowo regulujące reklamacje usług komunikacji elektronicznej oraz usług fakultatywnego obciążania rachunku.
Przepisy określają sposób postępowania zależnie od tego, jak reklamacja została złożona. Reklamacja złożona pisemnie w punkcie obsługi powinna zostać potwierdzona niezwłocznie. Przy wysłaniu pocztą lub kurierem potwierdzenie powinno nastąpić w ciągu 14 dni. Podobny termin dotyczy reklamacji telefonicznej, mailowej albo składanej innym dopuszczonym kanałem elektronicznym.
Jeżeli w reklamacji czegoś brakuje, operator powinien wezwać klienta do uzupełnienia braków i dać mu na to 7 dni. Reklamacja uzupełniona w terminie wywołuje skutki od dnia jej pierwotnego złożenia.
Gdy reklamacja zostaje uwzględniona i klientowi należy się odszkodowanie, zwrot albo inna należność, termin wypłaty co do zasady nie może być późniejszy niż 30 dni od uwzględnienia reklamacji, chyba że kwota zostanie zaliczona na przyszłe płatności.
Co to oznacza w praktyce? Przy sporze z operatorem internetu czy telefonu klient ma bardziej szczegółowo określone zasady potwierdzania reklamacji, jej uzupełniania i treści odpowiedzi.
Podstawa prawna: rozporządzenie Ministra Cyfryzacji z dnia 29 września 2025 r. w sprawie reklamacji usługi komunikacji elektronicznej lub usługi fakultatywnego obciążania rachunku (Dz.U. z 2025 r. poz. 1371).
🏠 Dziedziczenie nieruchomości – notariusz może od razu skierować wniosek do księgi wieczystej
Obowiązuje od: 17 marca 2026 r.
Zmieniła się procedura po sporządzeniu przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia. Spadkobierca albo zapisobierca windykacyjny może zażądać, aby notariusz sporządził protokół obejmujący żądanie dokonania odpowiedniego wpisu w księdze wieczystej – dotyczącego m.in. własności nieruchomości, użytkowania wieczystego albo spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu.
Jeżeli następstwo prawne jest wykazane odpowiednimi dokumentami, notariusz najpóźniej w dniu sporządzenia protokołu ma złożyć wniosek o wpis elektronicznie do sądu wieczystoksięgowego. Z punktu widzenia procedury taki wniosek jest traktowany jak wniosek samego spadkobiercy albo zapisobiercy.
Co to oznacza w praktyce? Po załatwieniu sprawy spadkowej u notariusza można w określonych przypadkach od razu uruchomić aktualizację księgi wieczystej, zamiast pozostawiać tę czynność do samodzielnego wykonania później.
Podstawa prawna: ustawa z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo o notariacie oraz ustawy o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2025 r. poz. 1793).
📖 Księgi wieczyste – elektroniczny dokument i samodzielny wydruk mają moc dokumentu sądowego
Obowiązuje od: 31 marca 2026 r.
Od ostatniego dnia marca zmieniły się zasady korzystania z Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych. Jeżeli wniosek o dokument zostaje złożony w systemie teleinformatycznym, Centralna Informacja umożliwia pobranie dokumentu elektronicznego, z którego można samodzielnie sporządzić wydruk.
Zarówno dokument elektroniczny, jak i taki wydruk mają moc dokumentów wydawanych przez sąd, jeżeli zawierają cechy pozwalające zweryfikować je z centralną bazą danych ksiąg wieczystych.
Równocześnie ustalono nowe stawki opłat. Papierowy odpis zwykły kosztuje 45 zł, a dokument elektroniczny pozwalający na samodzielny wydruk – 30 zł. Odpis zupełny kosztuje odpowiednio 90 zł i 75 zł. Wyciąg z jednego działu to 25 zł w wersji papierowej i 10 zł przy pobraniu elektronicznym.
Co to oznacza w praktyce? W wielu sytuacjach nie trzeba zamawiać papierowego dokumentu z Centralnej Informacji. Dokument pobrany online i jego prawidłowo sporządzony wydruk mogą mieć taką samą moc jak dokument wydany przez sąd, a część dokumentów elektronicznych jest tańsza.
Podstawa prawna: ustawa z dnia 9 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2026 r. poz. 119); rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 marca 2026 r. w sprawie wysokości opłat za czynności Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych oraz w sprawie Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych (Dz.U. z 2026 r. poz. 410 i 411).
₿ Kryptoaktywa – zaczyna działać nowy system raportowania podatkowego
Obowiązuje od: 18 marca 2026 r.
Jedna z większych zmian dla branży cyfrowych aktywów dotyczy automatycznej wymiany informacji podatkowych. Nowelizacja wprowadza rozbudowane obowiązki dla dostawców usług w zakresie kryptoaktywów.
Raportowanie obejmuje informacje o użytkownikach oraz określonych transakcjach. Dostawcy usług mają również ustalać rezydencję podatkową klientów na podstawie odpowiednich oświadczeń.
Szczególne zasady dotyczą osób, które były klientami już przed wejściem nowych przepisów w życie. Dostawca powinien wystąpić do nich o oświadczenie o rezydencji podatkowej do 31 października 2026 r.
Co to oznacza w praktyce? Nie wprowadzono nowej stawki podatku od kryptowalut. Zmiana dotyczy przede wszystkim transparentności podatkowej i wymiany informacji. Użytkownicy mogą być proszeni przez platformy o aktualne dane dotyczące swojej rezydencji podatkowej.
Podstawa prawna: ustawa z dnia 13 lutego 2026 r. o zmianie ustawy o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 347) wraz z rozporządzeniami wykonawczymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 355–357).
🐕 Schroniska dla zwierząt – nowe minimalne standardy utrzymywania psów i kotów
Obowiązuje od: 18 marca 2026 r.
Nowe rozporządzenie szczegółowo określa minimalne warunki funkcjonowania schronisk dla zwierząt. Przepisy obejmują m.in. lokalizację i zabezpieczenie terenu, pomieszczenia dla zwierząt, kwarantannę, żywienie, opiekę weterynaryjną, dokumentację oraz znakowanie zwierząt.
Nowo przyjęte zwierzę podlega co najmniej 15-dniowej kwarantannie. Zwierzęta mają być karmione i doglądane co najmniej raz dziennie. Dla psów przewidziano obowiązek zapewnienia wybiegu albo spaceru nie rzadziej niż dwa razy w tygodniu, z określonymi wyjątkami.
Rozporządzenie określa również minimalne powierzchnie pomieszczeń i kojców zależne od wielkości zwierzęcia.
Co to oznacza w praktyce? To nie jest zmiana wyłącznie „papierowa”. Schroniska i samorządy finansujące ich działalność muszą zweryfikować realne warunki utrzymywania zwierząt i organizację codziennej opieki.
Podstawa prawna: rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 lutego 2026 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania psów i kotów w schronisku dla zwierząt (Dz.U. z 2026 r. poz. 154).
🎓 Doktorant w trudnej sytuacji może dostać zapomogę
Obowiązuje od: 27 marca 2026 r.
Do Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce dodano nowe rozwiązanie dla doktorantów. Doktorant, który przejściowo znalazł się w trudnej sytuacji życiowej, może otrzymać zapomogę.
Szczegółowe warunki przyznawania pomocy ustala – w uzgodnieniu z samorządem doktorantów – odpowiednio rektor uczelni albo dyrektor właściwego instytutu.
Co to oznacza w praktyce? Doktoranci zyskali odrębny instrument doraźnej pomocy finansowej. Ustawa nie określa jednej ogólnopolskiej kwoty – szczegóły zależą od zasad przyjętych przez konkretną uczelnię lub instytut.
Podstawa prawna: ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2026 r. poz. 328).
🔎 Warto wiedzieć
👩🏫 Nowe minimalne wynagrodzenia zasadnicze nauczycieli – z mocą od początku roku
Rozporządzenie obowiązuje od: 21 marca 2026 r.; nowe stawki stosuje się od 1 stycznia 2026 r.
Dla nauczycieli z tytułem magistra i przygotowaniem pedagogicznym minimalne miesięczne wynagrodzenie zasadnicze wynosi od początku 2026 roku:
nauczyciel początkujący - 5308 zł
nauczyciel mianowany - 5469 zł
nauczyciel dyplomowany - 6397 zł
Dla drugiej grupy kwalifikacyjnej przewidziano odpowiednio 5178 zł, 5311 zł i 5567 zł.
Co to oznacza w praktyce? Rozporządzenie weszło w życie dopiero w marcu, ale nowe minimum płacowe obejmuje również okres od początku roku.
Podstawa prawna: rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 18 marca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy (Dz.U. z 2026 r. poz. 379).
🚓 Kontrolę drogową może prowadzić także nieumundurowany funkcjonariusz Straży Granicznej
Obowiązuje od: 3 marca 2026 r.
W przepisach o kontroli ruchu drogowego wyraźnie wskazano, że kontrolę może wykonywać również nieumundurowany funkcjonariusz Straży Granicznej, przy odpowiednim stosowaniu przepisów dotyczących obowiązków i uprawnień kontrolującego.
Co to oznacza w praktyce? Sam brak munduru nie przesądza, że osoba prowadząca kontrolę nie jest uprawnionym funkcjonariuszem. Nie oznacza to oczywiście, że dowolna osoba w cywilnym ubraniu może zatrzymywać pojazdy.
Podstawa prawna: rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 lutego 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz.U. z 2026 r. poz. 247).
🇺🇦 Część specjalnych zasad edukacji dzieci z Ukrainy przedłużona do końca sierpnia
Obowiązuje od: 5 marca 2026 r.
W kilku przepisach regulujących organizację kształcenia, wychowania i opieki dzieci i młodzieży będących obywatelami Ukrainy dotychczasową datę 4 marca 2026 r. zastąpiono datą 31 sierpnia 2026 r.
Co to oznacza w praktyce? Określone szczególne rozwiązania nie wygasły na początku marca, lecz zostały zachowane do końca sierpnia. Ma to znaczenie dla szkół, samorządów, uczniów i ich rodziców.
Podstawa prawna: rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 26 lutego 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie organizacji kształcenia, wychowania i opieki dzieci i młodzieży będących obywatelami Ukrainy (Dz.U. z 2026 r. poz. 245).
🧾 Kolejne zwolnienia z obowiązku stosowania kasy fiskalnej
Obowiązuje od: 31 marca 2026 r.
Zmodyfikowano katalog zwolnień z obowiązku ewidencjonowania sprzedaży przy użyciu kasy rejestrującej.
Zmiany dotyczą m.in. określonych usług parkingowych świadczonych przez pracodawców swoim pracownikom, spółdzielnie mieszkaniowe i wspólnoty mieszkaniowe.
Dodano również szczególne zwolnienie dotyczące sprzedaży towarów za pomocą urządzeń samoobsługowych, które przyjmują należność w bilonie, nie mają stałego zasilania elektrycznego i wydają towar mechanicznie bez użycia prądu.
Co to oznacza w praktyce? Dla przedsiębiorców i zarządców nieruchomości korzystających dokładnie z tych modeli sprzedaży lub świadczenia usług może to oznaczać brak obowiązku stosowania kasy fiskalnej.
Podstawa prawna: rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 27 marca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących (Dz.U. z 2026 r. poz. 420).
📍 Prawo lokalne - Trójmiasto
🏖️ Sopot – nowy plan miejscowy dla południowej części pasa nadmorskiego
Obowiązuje od: 18 marca 2026 r.
W życie wszedł miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla obszaru plaż miejskich – południowego pasa nadmorskiego od wejścia nr 26 do granicy z Gdańskiem.
Plan obejmuje około 11,86 ha i określa przeznaczenie terenów, zasady ochrony wydm i krajobrazu, osie widokowe w kierunku Zatoki Gdańskiej oraz warunki przyszłego zagospodarowania.
Co to oznacza w praktyce? Dla osoby korzystającej z plaży skutki planu będą widoczne przede wszystkim w dłuższym okresie. Bezpośrednie znaczenie ma on dla miasta, właścicieli nieruchomości i inwestorów.
Podstawa prawna: uchwała nr XX/249/2026 Rady Miasta Sopotu z dnia 19 lutego 2026 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru plaż miejskich – fragment południowego pasa nadmorskiego od wejścia nr 26 do granic z Gdańskiem (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2026 r. poz. 945).
🏗️ Gdańsk – zasady umów urbanistycznych przy zintegrowanych planach inwestycyjnych
Obowiązuje od: 20 marca 2026 r.
Gdańsk określił zasady ustalania treści umów urbanistycznych zawieranych przez miasto w związku ze zintegrowanymi planami inwestycyjnymi.
Dla głównej inwestycji mieszkaniowej minimalna wartość inwestycji uzupełniającej została powiązana z 10% planowanej powierzchni użytkowej mieszkań pomnożonej przez odpowiedni wskaźnik kosztu odtworzenia. Przy inwestycjach niemieszkalnych przewidziano analogiczny mechanizm oparty na 5%.
Co to oznacza w praktyce? To regulacja ważna przede wszystkim dla większych inwestorów i deweloperów. Określa ramy, w których prywatne przedsięwzięcie może być powiązane z realizacją dodatkowej infrastruktury potrzebnej miastu.
Podstawa prawna: uchwała nr XXIV/586/26 Rady Miasta Gdańska z dnia 26 lutego 2026 r. w sprawie zasad określania postanowień umów urbanistycznych zawieranych przez Gminę Miasta Gdańska (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2026 r. poz. 1002).
🏅 Gdynia – nowe zasady nagród i wyróżnień sportowych
Obowiązuje od: 17 marca 2026 r.
Gdynia przyjęła nowe szczegółowe zasady przyznawania nagród i wyróżnień za wyniki sportowe oraz osiągnięcia w działalności sportowej.
Nagrody pieniężne mogą – zależnie od osiągnięcia – być określane w przedziale od 15% do 550% minimalnego wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczenia przewidzianą regulaminem. Przewidziano również tytuły takie jak Sportowiec Roku, Drużyna Roku, Trener Roku czy „Nadzieja Gdyńskiego Sportu”.
Co to oznacza w praktyce? Dla gdyńskich zawodników, trenerów i klubów są to nowe reguły ubiegania się o miejskie nagrody i wyróżnienia.
Podstawa prawna: uchwała nr XXVIII/657/26 Rady Miasta Gdyni z dnia 25 lutego 2026 r. w sprawie nagród i wyróżnień za osiągnięte wyniki sportowe i osiągnięcia w działalności sportowej (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2026 r. poz. 893).
🌍 Zmiany ważne w szerszym kontekście
🛂 Granica z Białorusią – ponownie przedłużono ograniczenie możliwości składania wniosków o ochronę międzynarodową
Rozporządzenie obowiązuje od: 19 marca 2026 r.; przedłużenie działa od 22 marca 2026 r.
Rada Ministrów zdecydowała o kolejnym przedłużeniu czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na granicy Polski z Białorusią.
Od 22 marca ograniczenie zostało przedłużone na 60 dni.
Co to oznacza w praktyce? Nie jest to nowa instytucja, lecz kontynuacja mechanizmu wprowadzonego wcześniej. Regulacja ma znaczenie przede wszystkim dla cudzoziemców próbujących wystąpić o ochronę na tym odcinku granicy oraz dla służb granicznych.
Podstawa prawna: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 marca 2026 r. w sprawie przedłużenia czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (Dz.U. z 2026 r. poz. 376).
🚄 Centralny Port Komunikacyjny – zmieniono obszar stosowania szczególnych zasad inwestycyjnych
Obowiązuje od: 31 marca 2026 r.
Rada Ministrów zmieniła wykaz obszarów, na których stosowane są szczególne zasady związane z realizacją inwestycji celu publicznego dotyczącej Centralnego Portu Komunikacyjnego.
Co to oznacza w praktyce? Dla większości obywateli jest to regulacja odległa, ale dla właścicieli i użytkowników nieruchomości na konkretnie wskazanych terenach może mieć bezpośrednie znaczenie dla gospodarowania nieruchomością i procesów inwestycyjnych.
Podstawa prawna: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 marca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie gmin, na których terenie będą stosowane szczególne zasady związane z realizacją inwestycji celu publicznego w zakresie Centralnego Portu Komunikacyjnego (Dz.U. z 2026 r. poz. 396).
🔧 Zmiany branżowe
📊 Przedsiębiorcy – czasowe ograniczenie części obowiązków związanych ze sprawozdawczością zrównoważonego rozwoju
Obowiązuje od: 14 marca 2026 r.
Nowelizacja ustawy o rachunkowości pozwala określonym jednostkom czasowo nie wykonywać wskazanych obowiązków związanych ze sprawozdawczością zrównoważonego rozwoju.
Rozwiązanie dotyczy lat obrotowych rozpoczynających się od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2026 r. i jest powiązane z określonymi progami zatrudnienia oraz przychodów.
Co to oznacza w praktyce? Dla części dużych przedsiębiorstw jest to rzeczywiste czasowe odciążenie sprawozdawcze. Nie działa jednak automatycznie dla każdej firmy – trzeba sprawdzić spełnienie ustawowych warunków.
Podstawa prawna: ustawa z dnia 27 lutego 2026 r. o zmianie ustawy o rachunkowości (Dz.U. z 2026 r. poz. 333).
🚛 Transport i handel – odzież i obuwie trafiają w większym zakresie do systemu SENT
Obowiązuje od: 17 marca 2026 r.
Systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów objęto również wskazane przewozy odzieży i obuwia.
Dotyczy to m.in. określonej odzieży przy przesyłkach przekraczających 10 kg oraz określonego obuwia, jeżeli przesyłka przekracza 20 sztuk. Przepisy przewidują jednak również wyjątki.
Co to oznacza w praktyce? Firmy handlujące odzieżą i obuwiem oraz przewoźnicy muszą przed transportem sprawdzać rodzaj towaru, jego kod CN, masę lub liczbę sztuk oraz ewentualne wyłączenia.
Podstawa prawna: rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 10 września 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. z 2025 r. poz. 1244).
🌾 Rolnictwo – pakiet zmian w Planie Strategicznym WPR
Obowiązuje od: 15 marca 2026 r.
Weszła w życie nowelizacja ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027.
Wśród zmian znalazły się nowe lub rozszerzone interwencje dotyczące m.in. ochrony torfowisk i obszarów podmokłych na gruntach użytkowanych rolniczo oraz kontynuacji części wcześniejszych zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych.
W marcu wydano równocześnie pakiet rozporządzeń dostosowujących zasady płatności, ekoschematów, dobrostanu zwierząt, płatności ekologicznych i zalesieniowych.
Co to oznacza w praktyce? Rolnicy składający wnioski w kampanii 2026 powinni opierać się na aktualnych zasadach, a nie automatycznie korzystać z procedur obowiązujących w poprzednim roku.
Podstawa prawna: ustawa z dnia 13 lutego 2026 r. o zmianie ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027 (Dz.U. z 2026 r. poz. 305) oraz marcowe rozporządzenia wykonawcze.
🐖 Zdrowie zwierząt – duży pakiet nowych zasad weterynaryjnych
Obowiązuje zasadniczo od: 18 marca 2026 r.
18 marca zaczęła obowiązywać zasadnicza część nowej ustawy o zdrowiu zwierząt.
Ustawa organizuje krajowy system stosowania zasad dotyczących chorób zakaźnych zwierząt, kompetencji Inspekcji Weterynaryjnej, monitorowania chorób, zwalczania ognisk, odszkodowań oraz obowiązków właścicieli i podmiotów utrzymujących zwierzęta.
Równocześnie zaczęło obowiązywać wiele aktów wykonawczych dotyczących m.in. afrykańskiego pomoru świń, chorób drobiu, szczepienia dzikich lisów przeciwko wściekliźnie, szczepień psów, badań kontrolnych, zgłaszania chorób oraz zasad szacowania zwierząt i produktów niszczonych z nakazu Inspekcji Weterynaryjnej.
Co to oznacza w praktyce? Dla przeciętnego właściciela zwierzęcia znaczna część zmian pozostanie niewidoczna. Dla hodowców, lekarzy weterynarii, gospodarstw i przedsiębiorstw działających w branży zwierzęcej jest to jednak istotna zmiana systemowa.
Podstawa prawna: ustawa z dnia 21 listopada 2025 r. o zdrowiu zwierząt (Dz.U. z 2025 r. poz. 1795) oraz rozporządzenia wykonawcze wydane w marcu 2026 r.
🏗️ Formularze budowlane – zmiany techniczne
Także w marcu pojawiła się seria rozporządzeń dotyczących urzędowych formularzy wykorzystywanych w procesie budowlanym.
Zmiany dotyczą m.in. wniosków o pozwolenie na budowę i rozbiórkę, zmiany pozwolenia na budowę, zgłoszenia rozbiórki, zgłoszenia budowy i innych robót, zawiadomienia o rozpoczęciu robót, postępowania legalizacyjnego oraz zakończenia budowy.
Nie jest to jedna duża reforma Prawa budowlanego. W większości przypadków zmienia się przede wszystkim wzór formularza, którym realizowane jest istniejące uprawnienie lub obowiązek.
Co to oznacza w praktyce? Osoba składająca dokumenty dotyczące inwestycji powinna sprawdzić, czy korzysta z aktualnego formularza, zamiast automatycznie sięgać po wersję zapisaną wcześniej na komputerze.
Podstawa prawna: pakiet rozporządzeń Ministra Finansów i Gospodarki dotyczących wzorów formularzy na podstawie Prawa budowlanego, opublikowanych m.in. pod pozycjami 242, 243, 248, 254–256, 262, 271, 272 i 282 Dziennika Ustaw z 2026 r.
🏛️ Zmiany techniczne i organizacyjne
W marcu pojawiło się także wiele zmian dotyczących przede wszystkim funkcjonowania administracji i określonych grup zawodowych.
Zmieniały się m.in. zasady wynagradzania pracowników sądów i prokuratury, części pracowników administracji rządowej, regionalnych izb obrachunkowych, samorządowych kolegiów odwoławczych oraz niektórych jednostek budżetowych.
Nowe stawki i rozwiązania pojawiły się również w regulacjach dotyczących funkcjonariuszy Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa i innych służb.
Są to oczywiście obowiązujące przepisy, ale ich bezpośrednie znaczenie jest ograniczone do stosunkowo wąskich grup zawodowych, dlatego nie eksponujemy ich szerzej w głównej części zestawienia.
🗳️ Akty jednorazowe
Do aktów o wyraźnie czasowym lub jednorazowym charakterze można zaliczyć m.in. kolejne przedłużenie ograniczenia możliwości składania wniosków o ochronę międzynarodową na granicy z Białorusią oraz część nadzwyczajnych regulacji dotyczących paliw.
W marcowym Dzienniku Ustaw opublikowano również wiele tekstów jednolitych ustaw i rozporządzeń. Samo ogłoszenie tekstu jednolitego nie oznacza jednak powstania nowego obowiązku ani uprawnienia. Jest to przede wszystkim uporządkowanie w jednym dokumencie obowiązującego już wcześniej stanu prawnego.
Co miesiąc sprawdzamy, co naprawdę zmieniło się w prawie
Marzec dobrze pokazuje, dlaczego samo przeglądanie dat publikacji aktów prawnych nie wystarcza. Część najważniejszych marcowych zmian pochodzi z aktów opublikowanych kilka miesięcy wcześniej.
Z drugiej strony część uchwał i ustaw przyjętych albo opublikowanych w marcu zaczyna obowiązywać dopiero później.
Tak jak w lutym, najważniejsze pozostają trzy pytania:
Co się zmieniło? Kogo to dotyczy? Co ta zmiana oznacza w praktyce?
Śledzimy przy tym zarówno przepisy ogólnokrajowe, jak i prawo lokalne obowiązujące na Pomorzu, ze szczególnym uwzględnieniem Gdańska, Gdyni i Sopotu.
Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.